Chắc hẳn chúng ta đều biết việc sử dụng TV, điện thoại, máy tính bảng,… có ảnh hưởng thế nào với sự phát triển của trẻ, nhưng có lẽ rất ít gia đình đặt ra được giới hạn và có ý thức đầy đủ về những tác động tiêu cực của truyền thông và công nghệ lên con em chúng ta.

Sử dụng thiết bị màn hình và internet để phục vụ cuộc sống là cần thiết và sẽ mang lại những giá trị nhất định nếu chúng ta biết tận dụng đúng cách và đúng mức. Cho nên, việc của phụ huynh thời đại này không phải là cấm đoán trẻ không được dùng internet hay thiết bị màn hình, càng không phải cho con chơi thả cửa, mà là xây dựng sự chừng mực, cung cấp những kiến thức cần thiết cho con, và đồng hành cùng con.

Dưới đây là những hướng dẫn về cách sử dụng thiết bị màn hình và internet một cách hợp lí và khoa học trong những gia đình có con nhỏ và trẻ thành niên, được dịch từ trang web chính thức của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kì. Mời ba mẹ cùng theo dõi.

1. Mỗi gia đình cần có một kế hoạch sử dụng các phương tiện truyền thông (TV, Internet,…)

Bạn cần làm chủ các phương tiện truyền thông, khiến chúng phù hợp với lối sống và phương pháp nuôi dạy con của gia đình. Khi sử dụng một cách thấu đáo và hợp lí, các phương tiện truyền thông có thể nâng cao chất lượng cuộc sống của chúng ta. Nhưng khi sử dụng tràn lan và không kiểm soát, chúng có thể lấn át những hoạt động chất lượng của gia đình như: giờ sinh hoạt chung, trò chuyện, các hoạt động vui chơi ngoài trời, thể dục thể thao, chất lượng giấc ngủ.

Đừng để điện thoại thay ba mẹ giao tiếp với con

2. “Sống ảo” cũng như sống thật

Bạn cần thống nhất các nguyên tắc nuôi dạy con ở cả đời thực lẫn cuộc sống ảo. Hãy đặt ra những giới hạn. Bọn trẻ cần và trông đợi ở những giới hạn. Bạn nên chắc chắn rằng bạn biết bạn bè của con – cả trên mạng lẫn ngoài đời, những nền tảng (platform), phần mềm, ứng dụng mà chúng đang sử dụng, những trang web chúng hay xem và những việc chúng thường làm khi lên mạng.

3. Đặt ra những giới hạn và khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động khác

Cũng như tất cả các hoạt động khác, việc sử dụng công nghệ và thiết bị màn hình cần được ba mẹ đặt ra những giới hạn nhất định. Những hoạt động vui chơi tự do sẽ khuyến khích sự sáng tạo ở trẻ. Hãy để những hoạt động này trở thành hoạt động chính trong gia đình bạn, nhất là đối với trẻ nhỏ (độ tuổi mầm non và mẫu giáo).

4. Không nên để trẻ sử dụng thiết bị màn hình một mình

Xem cùng, chơi cùng và tương tác cùng trẻ khi sử dụng màn hình sẽ tạo nên sự gắn kết giữa ba mẹ và con cái, giúp trẻ phát triển kĩ năng học hỏi và tương tác xã hội. Hãy cùng chơi game với con. Qua đó, bạn có thể làm hình mẫu cho con về tinh thần thể thao và lối ứng xử đẹp khi chơi game. Cùng xem một show truyền hình với con; và bạn sẽ có cơ hội để chia sẻ những trải nghiệm, quan điểm sống và cho con những định hướng đúng đắn. Đừng dừng lại ở việc kiểm soát trẻ sử dụng thiết bị màn hình, hãy cùng tương tác với chúng – từ đó bạn có thể hiểu được chúng đang làm gì và trở thành một phần trong những hoạt động đó.

5. Hãy làm gương

Hãy trở thành tấm gương cho con trong việc sử dụng các thiết bị màn hình một cách hợp lí và hiệu quả. Trẻ con là những kẻ bắt chước đại tài. Cho nên hãy hạn chế thời gian sử dụng thiết bị màn hình của bạn lại. Thực tế là, bạn sẽ có nhiều cơ hội để kết nối với con khi ôm chúng, chơi đùa và trò chuyện với chúng hơn là khi chỉ nhìn vào cái màn hình.

Chúng ta có thật sự bận rộn? Hay chỉ là ngụy biện?

6. Hiểu được giá trị của những cuộc trò chuyện trực tiếp.

Trẻ nhỏ học được rất nhiều từ những cuộc đối thoại hai chiều. Đây là hoạt động cực kì cần thiết để trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ. Những cuộc hội thoại này có thể diễn ra trực tiếp mặt đối mặt, hoặc giữa trẻ với ba/ mẹ/ ông bà đang ở xa bằng video call (cuộc gọi kèm hình ảnh). Nghiên cứu đã chỉ ra chính những cuộc trò chuyện qua lại như thế này mới giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, chứ không phải thông qua việc nghe/ nhìn một chiều từ màn hình.

7. Giới hạn thời gian tiếp xúc màn hình cho em bé nhỏ nhất trong gia đình bạn.

Tránh sử dụng màn hình cho trẻ nhỏ hơn 18 tháng tuổi, trừ trường hợp gọi video. Đối với trẻ từ 18-24 tháng tuổi, hãy sử dụng thiết bị màn hình cùng con vì chúng có thể học thông qua việc trò chuyện và tương tác với bạn.

Thời gian sử dụng màn hình cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo (2-5 tuổi) tối đa là 1 tiếng với những chương trình chất lượng, có tính giáo dục cao. Chúng tôi muốn nhắc lại rằng việc xem cùng con là rất quan trọng nếu bạn có thể. Trẻ sẽ học rất tốt nếu ở đời thực, bạn dạy lại/ nhắc lại cho con về những thứ con đã xem. Ví dụ hôm nay con học được một chữ cái trên TV, bạn có thể nhắc lại chữ cái ấy khi ăn tối hoặc vào những lúc chơi cùng con.

8. Thiết lập những khu vực/ hoạt động hoàn toàn không có công nghệ.

Không sử dụng thiết bị màn hình trong giờ ăn, lúc sinh hoạt chung ở nhà hoặc trong các buổi gặp gỡ, không để thiết bị màn hình trong phòng ngủ của trẻ. Tắt TV khi bạn không xem nữa bởi vì âm thanh “nền” từ TV có thể xen vào những cuộc trò chuyện của bạn và trẻ. Sạc các thiết bị này qua đêm, bên ngoài phòng ngủ của trẻ để ngăn chúng sử dụng trong giờ ngủ. Những thay đổi này có thể giúp gia đình bạn có nhiều hoạt động cùng nhau chất lượng hơn, có thói quen ăn uống sinh hoạt lành mạnh hơn.

Hãy để bữa cơm gia đình là lúc sum vầy vui vẻ, không phải là buổi triển lãm điện thoại.

9. Đừng sử dụng công nghệ như một biện pháp trấn an

Phương tiện truyền thông có thể rất hiệu quả trong việc giúp trẻ bình tĩnh và yên lặng, nhưng ba mẹ đừng để nó trở thành liệu pháp duy nhất để trấn an trẻ. Trẻ cần được dạy cách đối mặt và xử lí những cảm xúc mạnh, tham gia các hoạt động vui chơi để khỏi buồn chán hoặc hít thở sâu để bình tĩnh, nói chuyện về cách giải quyết vấn đề mà trẻ đang gặp phải và tìm ra những phương pháp khác để điều hướng cảm xúc.

10. Ứng dụng (apps) cho trẻ em – bài tập về nhà dành cho ba mẹ.

Ba mẹ nên biết rằng trên thị trường có hơn 80,000 ứng dụng trên điện thoại/ máy tính bảng dán nhãn “chương trình giáo dục” nhưng gần như không có công trình nghiên cứu nào chứng minh được chất lượng thật sự của những ứng dụng này. Những ứng dụng có mô tả “giúp trẻ tương tác” cần chứa nhiều hoạt động hơn là chỉ nhấn và vuốt (màn hình). Ba mẹ có thể tham khảo những gợi ý về ứng dụng, game, chương trình phù hợp cho từng độ tuổi tại kênh Common Sense Media (www. CommonSenseMedia.org).

11. Trẻ thành niên có thể online

Online (lên mạng) là một phần trong sự phát triển của trẻ thành niên thời đại này. Mạng xã hội có thể giúp các em tìm hiểu và khám phá nhiều hơn về bản thân trong thế giới của những người đang-trưởng-thành. Bạn chỉ cần chắc chắn rằng con mình đang hành xử đúng mực trong cả cuộc sống ảo lẫn ngoài đời thực.

Ba mẹ cần giúp con hiểu rằng những thiết lập bảo mật của một nền tảng (platform) không thực sự “riêng tư” như chúng nghĩ, rằng những hình ảnh, suy nghĩ và hành vi mà con chia sẻ trên mạng xã hội sẽ ngay lập tức trở thành một phần dấu vết trong đời sống ảo của con. Hãy trò chuyện với con một cách cởi mở về vấn đề này và để con được biết ba mẹ luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi thắc mắc của con.

12. Cảnh báo con về tầm quan trọng của quyền riêng tư và sự nguy hiểm đến từ những kẻ trục lợi và các tin nhắn gợi dục

Trẻ thành niên cần hiểu rằng những thứ mà chúng chia sẻ trên internet không bao giờ có thể được xóa đi một cách triệt để, bao gồm cả việc gửi những hình ảnh không đúng đắn. Có thể chúng thật sự không biết cách thiết lập bảo mật hoặc chính bản thân chúng biết mà không làm, vì vậy ba mẹ cần cảnh báo con rằng những kẻ tấn công tình dục thường đến từ mạng xã hội, phòng chat (chat room), e-mail, game trực tuyến để làm quen và tìm cách lợi dụng.

13. Nhớ rằng: trẻ con mãi là trẻ con

Bọn trẻ sẽ phạm sai lầm khi sử dụng internet. Hãy giúp con bằng sự cảm thông và tôn trọng, cố gắng biến việc đã rồi thành cơ hội để chỉ dạy cho con. Nhưng ba mẹ cần chú ý: những lời lẽ hớ hênh, tin nhắn tình dục, bắt nạn người khác, những hình ảnh có thể gây tổn hại bản thân là những báo động đỏ cho nhiều rắc rối có thể sắp xảy ra. Ba mẹ cần quan sát con cẩn thận và nếu cần hãy nhờ đến sự giúp đỡ của các chuyên gia, bao gồm cả bác sĩ nhi khoa.

Lời kết

Truyền thông và các thiết bị điện tử đóng vai trò rất lớn trong thời đại ngày nay. Nếu chúng ta sử dụng ở mức độ vừa phải và hợp lí, chúng sẽ đem lại rất nhiều lợi ích. Tuy nhiên, nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tương tác trực tiếp với gia đình, thầy cô và bạn bè đóng vai trò then chốt trong việc giúp trẻ tăng cường khả năng học hỏi và phát triển lành mạnh. Hãy duy trì việc giao tiếp với con và đừng để nó chìm nghỉm giữa dòng nước của truyền thông và công nghệ.

  • Người dịch: Onion House
  • Nguồn: https://www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/news-features-and-safety-tips/Pages/Children-and-Media-Tips.aspx
  • Hình ảnh được chia sẻ từ bộ ảnh ‘Những đôi mắt đang chết dần” của nhiếp ảnh gia Phạm Minh Hòa (Kevin Phạm)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *