Có thể có những thứ mình đã sai hoặc cứng nhắc khi dạy con, nhưng nuôi dưỡng tình yêu sách cho con từ thuở sơ sinh chưa bao giờ làm mình hối hận. Mình thấy nhiều nhà cũng bắt đầu việc này từ sớm nhưng lại bỏ cuộc vì con cắn sách, gặm sách, xe nát sách hoặc con thờ ơ quá không có vẻ gì là muốn ngồi yên nghe đọc cả,… thì mình nghĩ là do cách tiếp cận của chúng ta chưa ổn ở một khâu nào đó. Mà cái câu chuyện này thực sự bảo mình chỉ cách mình cũng chịu vì phải nuôi con, phải quan sát con thì mới “tung chiêu” hiệu quả được. Có thời gian Hành bỏ đọc sách gần nửa năm nhưng rồi cũng đọc lại say mê. “Tùy cơ ứng biến” thôi ba mẹ nha.

Nhìn chung, chúng ta đều có những quan điểm nuôi dạy con khác nhau, và không phải cứ cái gì được cả thế giới thừa nhận thì bạn phải làm cho bằng được. Trong trường hợp bạn cảm thấy sách không phải là thứ gì đó quan trọng và hữu ích cho bé thì có thể bỏ qua bài viết này nhen.

Mình không đặt kì vọng là con sẽ thích đọc sách hay trở nên uyên bác gì cả. Mình chỉ hi vọng, nhờ có sách, những ngày tháng sau này của con sẽ thêm phần rực rỡ và sống động.
Photo by Annie Spratt on Unsplash

Với mình, đọc sách là một hoạt động tạo sự gắn kết giữa ba mẹ và con cái rất đáng yêu, giúp con nuôi dưỡng trí tưởng tượng, vốn từ vựng, cho con có những giờ giải trí nhẹ nhàng, đầy màu sắc và vô cùng thú vị. Hai vợ chồng mình đều là những người thích sách và đều công nhận những ý nghĩa to lớn mà sách đem lại. Thế nên nuôi dưỡng tình yêu sách cho con là điều rất hiển nhiên và nó phù hợp với tinh thần của nhà mình.

Khi quan sát cách sử dụng ngôn ngữ của bạn Hành, mình có thể chỉ ra ngay được câu nào từ nào là bạn ấy học từ ba mẹ, câu nào học từ cô giáo, bạn bè và câu nào là bê từ sách ra. Khi được con hỏi một câu hỏi khó nhằn khi đọc sách, mình lại thấy việc đọc sách cho con thực ra cũng khá thú vị và có vẻ thử thách – như kiểu mình được dịp ôn lại (hay học thêm?) bách khoa toàn thư một ngàn tám trăm câu hỏi vì sao, được luyện cách diễn giải ngôn ngữ “miễn phí” vậy. Cho nên nói là đọc sách cho con nhưng thực ra cũng là cho mình.

Ngoài việc phát triển ngôn ngữ ra, sách còn giúp bạn ấy tư duy tốt hơn. Rất nhiều câu từ đọc lên nghe rất bình thường thôi nhưng bạn ấy hỏi lại mình mới ngớ ra, không biết giải thích làm sao. Sự tò mò là thứ mà mình rất rất muốn nuôi dưỡng cho con vì mình tin một em bé tò mò về thế giới sẽ nhìn thấy được nhiều điều đẹp đẽ và kì diệu lắm, cuộc sống của em vì thế mà sẽ sinh động và luôn mới mẻ. Bạn không thể ép con học cái mà bạn muốn, bọn trẻ sẽ tự học cái mà chúng cần và thích – bằng lòng tò mò không ngừng ấy.

Tóm lại, hôm nay mình giới thiệu cách chọn sách nha cả nhà. Lan man thật sự!

BÉ SƠ SINH

Ở độ tuổi sơ sinh (0-3m) thì mình ưu tiên chọn sách vải. Sách vải là sách làm từ vải chứ không phải bằng giấy. Mình cũng từng nói về giáo dục sớm ở lứa tuổi sơ sinh ở bài viết nàynày, bạn đọc lại để hiểu thêm tại sao lại chọn loại sách này cho bé nha. Ở lứa tuổi này, mục tiêu là cho bé làm quen với sách. Sách vải thì nó giống với một món đồ chơi phát triển giác quan hơn là một cuốn sách đúng nghĩa.

Cách đọc sách vải cho bé:

Hãy chọn một tư thế thoải mái để bạn có thể đặt sách ngang tầm mắt con và thuận tiện cầm tay con. Thường là mình sẽ cho bé nằm và mình nằm ngay bên cạnh. Khi bé lớn hơn có thể ngồi tựa lưng vào bạn thì bạn cho bé ngồi trong lòng. 

Tư thế đọc như này nha. Không chỉ sách vải mà sách gì ngồi đọc như này cũng thuận tiện vô cùng.
Photo by Picsea on Unsplash

Vừa đọc to những nội dung trong sách bạn vừa chỉ cho bé những hình ảnh liên quan và cầm tay bé chạm vào trang sách. Đa phần các trang sách đều phát ra tiếng kêu sột soạt hoặc có thể lật mở – đây chính là cách bạn hỗ trợ phát triển xúc giác, thị giác và thính giác cho con.

Mua ở đâu? Lên Shopee, Tiki search từ khóa “sách vải” là ra.

Nhưng hoạt động đọc sách mình ưu tiên hơn ở độ tuổi sơ sinh lại là những cuốn sách dài và dày đặc chữ. Ngộ hen! “Nó hiểu gì đâu mà đọc!” Đấy là mọi người đang ở tâm thế “học thuật” quá. Mục tiêu của mình ở thời điểm này là cho con làm quen với hình ảnh của cuốn sách và quan trọng hơn là tiếng mẹ đẻ, là ngữ điệu, cách nhấn nhá câu từ, cách phát âm tròn vành rõ chữ.

Mục tiêu của mình hoàn toàn không phải là dạy con nội dung của cuốn sách mà là “âm hưởng” cuốn sách đó mang lại. Khi con quen với ngôn ngữ thì con sẽ dễ dàng tiếp thu nó hơn ở thời điểm “chín muồi”. Có thể so sánh việc này với việc bạn xem nhiều phim của một quốc gia nào đó. Dù bạn chẳng hề hiểu thứ tiếng đó nhưng lại dễ dàng đoán được đây là phim Hàn, phim Nhật, phim Pháp hay phim Tàu.

Lúc nó hai tháng, còn nằm yên nghe mình đọc sách và trố mắt ếch ra dòm. Hỡi các bậc cha mẹ, đây là giai đoạn đẹp đẽ nhất của cuộc đời nuôi con, hãy trân trọng!

Những hoạt động này hoàn toàn có thể duy trì cho đến khi nào bé nhà bạn chịu…hợp tác. Khi các bạn ấy bắt đầu có thị lực tốt hơn (tầm 3 tháng) và bắt đầu biết chú ý quan sát thì chúng ta có thể chuyển sang sách tranh cho độ tuổi từ 0-1. Mình chọn sách gì?

BÉ TỪ 6 THÁNG – 1 TUỔI

Chọn những cuốn sách cứng cáp (để các bạn ấy gặm nhấm, “xé xác” một tí cũng không sao), hình ảnh to, đơn giản, rõ ràng, có độ tương phản cao, mỗi trang chỉ chứa tầm 2 3 từ, tối đa là 1 2 câu (ưu tiên những sách có sự lặp đi lặp lại). Những sách có từ ngữ mô phỏng âm thanh, tiếng gà, tiếng vịt, tiếng xe chạy, tiếng đá lăn,… Những sách giới thiệu sự vật, sự việc, nhìn một cái là hiểu ngay.

Tầm tuổi này chỉ ưu tiên giới thiệu danh từ và từ tượng thanh, tượng hình chứ những từ ngữ cao siêu rất dễ làm các bạn nản chí vì chả hình dung được gì cả. Hơn nữa, khả năng tập trung của bé ở giai đoạn này rất thấp (đến 3 tuổi cũng vẫn còn thấp). Mỗi giờ đọc sách nghe có vẻ đao to búa lớn chứ thực ra chỉ nên kéo dài 5-10 phút tùy độ tuổi.

Gợi ý một số tựa sách hay cho bé 0-1 tuổi

  • Momo chú bé quả đào – Thái Hà Books
  • Tay xinh đâu nhỉ? – Tủ sách Người mẹ tốt
  • Cùng lau cho sạch nào – Tủ sách Người mẹ tốt
  • Cá vàng trốn ở đâu rồi nhỉ? – Tủ sách Người mẹ tốt
  • Bé trứng – Tủ sách Người mẹ tốt
  • Chùm truyện Ai ở sau lưng bạn thế? – Tủ sách Người mẹ tốt
  • Ai đang trốn ấy nhỉ? – NXB Nhã Nam
  • Very first word – Usborne

BÉ TỪ 1-3 TUỔI

Đọc chán chê thể loại đại học chữ to này rồi thì có thể chuyển sang sách có nhiều câu hơn, nhưng vẫn ưu tiên chọn sách có nội dung cực kì đơn giản và dễ hiểu nha. Bé dưới 2 tuổi thì vẫn chưa hiểu được chuyện cổ tích thần thoại các kiểu đâu, nên bạn đừng tham lam cho con đọc sớm làm gì cả.

Gợi ý tựa sách cho bé 1-2 tuổi:

  • Chùm truyện Chiếp Chiếp đến chơi nhà bà, Chiếp Chiếp lần đầu cắm trại,…- NXB Nhã Nam
  • Con yêu bố chừng nào? – NXB Nhã Nam
  • Bàn tay ngòn ngọt – NXB Nhã Nam
  • Chùm truyện Siêu thỏ – NXB Nhã Nam
  • Bố tôi là một ông gấu – NXB Nhã Nam
  • Chùm truyện Bocchi Pocchi hai chiếc tất – NXB Nhã Nam
  • Sách chiếu bóng (song ngữ , thơ) – Đinh Tị Books
  • Chùm truyện Pao và những người bạn – NXB Nhã Nam
  • Chỉ là sách thôi – NXB Nhã Nam
  • Chùm truyện Một dãy bạn vui, Một chồng bạn tốt – NXB Nhã Nam
  • Chú cừu xanh lá ở đâu rồi nhỉ? (sách song ngữ) – Tủ sách Người mẹ tốt

Đến 3 tuổi thì tư duy tốt hơn nhiều rồi, “ghê gớm” rồi, ta có thể giới thiệu đa dạng. Dẫn bạn ấy đi nhà sách và cho bạn chọn luôn. Ngoài truyện thì cũng nên cho bé đọc đa dạng: các loại sách về thế giới tự nhiên, các sự vật hiện tượng thú vị, hướng dẫn làm thủ công, các thí nghiệm đơn giản.

Gợi ý tựa sách cho bé 2-3 tuổi:

  • Tập thơ ra vườn nhặt nắng – tác giả Nguyễn Thế Hoàng Linh
  • Đám mây hình củ lạc – NXB Hồng Đức
  • Cuộc phiêu lưu trong ống cống – Đinh Tị Books
  • Ai đã ăn bánh táo của tớ? – NXB Kim Đồng
  • Chùm truyện Elephant & Piggie (song ngữ) – Tủ sách người mẹ tốt
  • Chùm truyện về các bạn Tí hon – những thói quen tốt cho sức khỏe – NXB Nhã Nam

Một lời khuyên nữa là nếu có một cuốn truyện trong series nào đó mà các bạn nhỏ yêu thích thì hãy tiếp tục mua nốt những tập còn lại nha, vì các bạn nhỏ vốn thích những điều đã quen thuộc với mình.

Xem lại bài viết tại sao tụi nhỏ cứ thích lặp đi lặp lại ở đây.

HẠN CHẾ  SÁCH CÓ GẮN THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ

Các loại sách này đều rất dễ thương và hấp dẫn, dễ dàng khơi gợi sự yêu thích sách ở trẻ hơn. Tuy nhiên, nó cũng có mặt trái là một khi thích các kiểu sách này rồi bé sẽ khó đọc sách giấy truyền thống và trong vài trường hợp, bé chỉ đang xem sách như món đồ chơi có âm thanh/ ánh sáng và từ chối các loại sách khác – vốn có nội dung đa dạng hơn nhiều. Bạn có thể giới thiệu những cuốn sách này khi con đã có nền tảng yêu sách sẵn rồi nha.

ĐỌC KĨ NỘI DUNG TRƯỚC KHI ĐỌC CHO CON

Bạn cần biết trong sách có gì, ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi của con không, hình ảnh có thẩm mỹ không, có từ/ nội dung nào khó hiểu mà bạn chưa biết cách giải thích cho bé không, có thông tin nào chưa chính xác hoặc không thống nhất với quan điểm giáo dục của gia đình hoặc không phù hợp với môi trường bé đang sống không. Bạn cần tìm hiểu hết trước khi quyết định mua/ đọc cho con một cuốn sách nào đó.

Ví dụ: mình từ chối cho con đọc sách về sở thú vì nhà mình quan niệm động vật hoang dã cần được sống trong rừng chứ không phải trong chuồng. Hoặc sách có con này ăn thịt con kia, con này “xé xác” gặm xương con kia thì mình cũng chưa giới thiệu khi bé dưới 5 tuổi. Cái này tùy thuộc quan điểm của từng nhà chứ không có luật lệ gì cả, bạn làm sao thấy cả nhà đều vui là được.

Cuối cùng, mình thấy sách tuy có hơi mỏng manh vì hay bị xé xác, ăn tươi nuốt sống nhưng giá trị của nó đem lại rất ý nghĩa. Thì tại vì đồ chơi mất là hết, nhưng chữ đã vào đầu thì sẽ nằm lại ở đó. Nhỉ?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *